ESE 2016 -Ne dhe Demokracia.

Ne, disa krimba toke të strukur thellë në errësirë, e demokracia, drita që regëtin mbi ne dhe që na shtyn të dalim në sipërfaqen e çelët.
Vetë termi "demokraci " përmban në vetvete lirinë dhe populli ynë, i cili më parë rrinte fillikat në një qoshe të mbuluar nga rrjetat e merimangëve disavjeçare të sistemit komunist, sot pas largimit të asaj perdje të hekurt duket sikur ka dalë në sipërfaqe.
       Refreni i përbashkët i popullit shqiptar që në fundin e viteve '90 është bërë :" E duam Shqipërinë si gjithë Evropa ", por Shqipëria u la mënjanë ndërkohë që shtetet e tjera të Ballkanit perëndimor kishin nisur rrugën e gjatë të anëtarësimit për në bashkimin evropian.
Bisedimet për anëtarësimin e vendit tregojnë se Shqipëria, një nga vendet më të varfra dhe më të izoluara të Evropës, po i afrohet pjesës tjetër të kontinentit megjithëse me hapa pothuajse të pandjeshëm.
Duke parë gjendjen dhe zhvillimin e Shqipërisë në ditët e sotme duhet thënë se është vërtet për të ardhur keq që një vend i tillë, me histori të pasur, me një pozitë shumë të favorshme gjeografike, me burime dhe pasuri nëntokësore të shumta që shfrytëzohen dhe nuk shikohen të mirat gjëkundi, me mundësinë për t'u zhvilluar dhe për të hedhur hapa më të sigurtë drejt Evropës dhe jo në fantazi të kota, por me një politikë që na penalizon, atëherë kuptojmë se rruga për në Evropë është vërtet mjaft e vështirë, pothuajse e pamundur nëse shteti ynë nuk është gati për ndryshime thelbësore.
     Një tjetër problem shqetësues që e karakterizon vendin tonë ose më saktë udhëheqësit tanë, të çfarëdo pale qofshin ata është se shqiptari gjithmonë ka dashur të marrë pjesë personalisht, kur në këto rrethana që ne ndodhemi, nevoja kombëtare kërkon unitet dhe mendime të përbashkëta;përvoja na tregon se rezultojnë më të vlefshme dy a tri mendje se sa një e tillë.
 Unë si një adoleshente që po rritem në këtë vend e shikoj veten ndryshe nga moshatarët e mi në vendet e Evropës, madje herë herë nuk hap dot as televizorin, me 'frikën' se edhe kësaj rradhe do dëgjoj kacafytjet e përhershme e të vazhdueshme të forcave politike.
Çdo ditë nga pozita dhe opozita dëgjojmë opinione krejtësisht të kundërta dhe vetëm akuza të ndërsjella, ndërsa tryezat e tyre janë shndërruar në duel këndesash në të cilin dërdëllisin deri sa u thahet pështyma, a thua se ne jemi njerëz pa logjikë, të prapambetur dhe që kemi ngelur në mëshirë të këtyre qënieve, të cilët nuk dinë cila është rruga drejt zgjimit të plotë kombëtar.
        Këtu duhet të theksoj se ata po na vjedhin.
Po na vjedhin lirinë!
A mund të ketë demokraci në një vend ku qytetari vlerësohet dhe vihet në epiqendër një herë në katër vite dhe më pas hidhen tutje fjalët e dhëna nga kandidatët?
A bëhet demokraci me të ndërruar udhëheqësit, me të bërë ca ligje të reja dhe me të stërthënë qindra e mijëra herë premtime të hiperbolizuara që nuk mbahen kurrë?
Nuk e di se kush do të dalë dhe t'i përgjigjet pyetjes time.  Është e drejta ime të marr një përgjigje sepse supozohet që jemi në kulmin e demokracisë së lavdishme.  A mund të ketë demokraci kur korrupsioni është anëtarësuar me qëndrim të përhershëm pothuajse në çdo institucion si privat ashtu edhe shtetëror?!
Ku banon demokracia?  Nën petkun e kujt fshihet?
Ku është e drejta ime për të folur?  Ku është liria ime për të shprehur opinionet e mia vetjake?
Në atdhe njeriu duhet të ndihet i lumtur, duhet të jetë i lirë sepse nëse nuk gjejmë liri në vendin tonë ku mund ta gjejmë tjetër? Nëse diktatura ishte një gur gjigand që shtypte lirinë e njerëzve si milingona, 'demokracia' e ditëve të sotme po rritet dita ditës, nga një gur po bëhet një shkëmb. Po të hedhim sytë pas nga historia vihet re që Shqipëria ka kaluar dorë më dorë si një plaçkë, nga një pushtues te tjetri, nga një udhëheqës te tjetri, nga një fat i keq te një akoma më i keq!  Por tani që po shkruaj është viti 2016, pra aktualisht jemi në shekullin XXI, në këtë kohë ku bota është e prirur të shkojë çdo ditë e më shumë drejt demokracisë së pastër, ne zhytemi thellë në skëterrën e pellgjeve të së shkuarës. Duket sikur timoni që udhëheq Shqipërinë nuk lëviz djathtas apo majtas sipas bindjeve politike por qëndron në vend.
Timoni qëndron aty i balsamosur, Shqipëria mbetet e njëjtë ndërsa shqiptarët përkunden me ninulla premtimesh.
       Problemi nuk qëndron vetëm brenda këtyre kornizave që i shohim çdo ditë e më qartë, ai është akoma më i thellë.
Kam frikë se këta "të mëdhenjtë " po injektojnë dalëngadalë edhe të vegjlit, disa njerëz që pak pushtet që zotërojnë, nëse mund të quhet i tillë,  e shfrytëzojnë si të ishin pasqyrimi binjakëzues i timonierëve të Shqipërisë së mjerë.
Kur të lexohen këto që kam shkruar mbase ndokush do mendojë se pse shprehem në këtë mënyrë, pse jam kaq pesimiste për këtë vend, për këtë sistem, për këtë mënyrë jetese, për të ardhmen tonë, e ndërsa unë me vetëdije të plotë mendimit të tij do i përgjigjesha se kjo nuk është një mënyrë jetese, kjo është një luftë për mbijetesë.
Luftë dhe demokraci!  Kombinimi më i shëmtuar, është absurde, njëkohësisht edhe qesharake pasi vetë populli ynë me vetëdije të plotë i drejtohet kutive të votimit duke zgjedhur njeriun që do ju rrjepë lëkurën për katër vitet e ardhshme së bashku me vartësit e tij.
Dhe absurditeti vazhdon tek shikoj se si përhapet kjo 'epidemi ' që po shfaros të drejtën dhe lirinë e çdo individi.
Duke filluar që nga zgjedhja e një senatori në klasë, e një presidenti në shkollë e deri te zgjedhja e përfaqësuesit më të lartë.
Ne i votojmë!  Po ne i votojmë sepse e drejta e votës tregon parimin themelor të demokracisë, votojmë, ushtrojmë të drejtën tonë mbi ata, të zgjedhurit.
E pasi ne kemi bërë një sjellje, në dukje të parë demokratike, fillon lufta e ftohtë.
Ne luftojmë sepse jemi ne demokraci!
E kush do t'ja dijë që çdo ditë vidhen jetë njerëzish, vidhen mundësi studimi, vende pune e të mira materiale dhe ekonomike?  Mos vallë këta drejtuesit tanë do derdhin ndonjë lot krokodili për këtë?  Absolutisht jo!
        Do jem unë, shokët e shoqet e mia që do na duhet të përballemi me këtë sistem për të gjetur një vend pune në të ardhmen, i cili me shumë gjasa do na zihet me' meritë' nga ndonjë i afërm apo djalë /vajzë deputeti.
Mbase do jemi ne ata që do derdhim lot për mundësitë e mohuara për mundin e shkuar dëm, për mungesën e të drejtës tonë si qytetarë të një shteti demokratik për të gëzuar një vend pune pas shumë viteve stërmundimi studimesh.
       A nuk është kjo luftë për mbijetesë?
Është.
Por nëse shteti ynë nuk di t'i vendosi pikat mbi 'i', ne mund ta bëjmë shumë mirë!
Në djall vaftë Evropa dhe imazhi i rremë demokracisë, me të cilin gënjehemi si fëmija pas biskotës së preferuar.
Jemi ne djem e vajza të ketij vendi, rinia, kënga e zëri jonë, zëri i gjyshërve tanë, i mamave edhe baballarëve, i atyre që ikën dhe atyre që do vijnë.
Jemi ne ata që nëse ngrihemi mund t'ja dalim.
Është fuqia dhe fryma jonë optimiste për  ndryshim që mund të shkatërrojë çdo barrierë që po mban të kapur për këmbësh e duarsh demokracinë e vërtetë.
Ne mund t'ja dalim.
Vetëm ne dhe Demokracia deri në fund!

---------------
Derguar : Klodiana Nakaj

EKZISTENCIALIZMI

Ekzistenca dhe liria te Kierkegaardi

Menyra ne te cilen Hegeli luan me konceptet nuk e angazhon ekzistencen konkrete dhe nuk na con ne njohjen e vetvetes. Kjo ishte optika ne te cilen Kierkegaardi e kritikon Hegelin. Te ekzistosh nuk mund te permblidhet ne konceptin “ ekzistoj “. Nuk mund te jepet nje perkufizim per kete koncept, megjithese kjo do te ishte nje rrugedalje per ekzistencen njekohesisht. Ne mendojme sepse ne ekzistojme dhe jo e anasjellta. Cdo ide qe rrjedh nga kjo e dhene eshte e kufizuar. Ekzistenca eshte realiteti themelor i njeriut. Kierkegaardi niset nga parimi qe energjia dhe serioziteti qe percakton kete ose ate zgjedhje karakterizojne qendrimin e pershtatshem perballe jetes, qendrim qe na ve automatikisht ne relacion me origjinat tona : qellimin e Zotit. Kjo eshte detyra e njeriut : jo vetem qenia, por ne nje menyre specifike, infiniti duhet te paraqitet si infinit ne ekzistencen kalimtare. Infiniti dhe pavdekshmeria jane te vetmet siguri. Ekzistenca lidhet me shfaqjen e lirise se pergjithshme te nje subjekt. Veprimi i njeriut realizohet nga ajo qe ka ndodhur ne zemer te subjektivitetit, dhe kjo eshte arsyeja pse ai merr pergjesesi mbi veten. Hegeli theksonte se gjithcka qe ekziston duhet te gjeje ne te vendin dhe justifikimin e vet. Por Kierkegaardi pohon jo vetem vleren absolute te cdo individi, pra te subjektivitetit individual, por edhe vete te cdo casti te perjetuar. Ne jemi te lire te percaktojme cilesine e ekzistences sone. Kierkegaardi na ve megjithate ne ruajtje kunder iluzionit te autonomies qe do te mund te shpalosej aty. Ne mund te vendosim vete te marrim persiper jeten tone. Megjithate, paradoksi i ekzistences qendron ne faktin se ne duhet te perpiqemi ne cdo rast te gjejme nje ekuliber me Zotin per te cilin ne jemi te hapur dhe qe na percakton. Ajo qe perben destinimin tone eshte se ne jemi te varur. Njekohshmeria ndermjet kuptimit dhe deshires trashendentei, i iken, i shpeton mendimit. Ne momentin ku  mendimi lind, ai eshte i asgjesuar nga ekzistenca. Ja pra, perse Kierkegaardi flet per kete paradoks. Paradoksi i lirise gjendet ne faktin qe ne besojme me vetedije lirine tone te Zoti, i cili na imponohet. Te besuarit nuk qendron mbi arsyen, por ai eshte nje kerkim ne boshllek, i inspiruar nga besimi. Prandaj dhe besimi eshte perfundimisht i pasigurt ne cdo moment drejt pavdekesise. Liria eshte, pra, nje qendrim ekzistencial. Njeriu nuk eshte i lire te jete nje tjeter nga vetvetja, perkundrazi, ai eshte i lire te beje te duket (se eshte) te qenet nje tjeter. Ne rastin e dyte ai ka nje raport te keq me vetveten. Koshient qe te mos jete ne akord me natyren e tij te vertete, ai zhytet ne ankth, ne agoni. Ai nuk mund ta ndreqe kete situate vecse me anen e vullnetit. Nese ai deshton, eshte i lire te deshperohet. Liria e vertete supozon se nuk ka doreheqje nga alternative e lirise ne pranimin e asaj qe transcedeton.

Punoi: Adela Kaptelli

Ese: Milosao e Rina

Nese papritur para meje do gjendej xhindi me llamben magjike e do me kerkonte nje deshire, pa hezituar do deshiroja te me kthente pas ne kohe ,ne epoken kur mes lufterash e betejash te pergjakshme , mes vuajtjesh ,konfliktesh dhe hendeqesh sociale do lindte dashuria e paster mes Milosaos e Rines .
Ja pra nje prekje e llambes dhe bam gjendem ne mes te qytetit te Shkodres I pushtuar dhe rrethuar nga tanke , makina lufte dhe tela gjembash .Shoh cdokend por askush nuk me sheh ,prek gjithcka po asgje s’me afrohet dot .Jam inekzistente mes ekzistences .Jam udhetare ne kohe e hapesire .
Eci ne rrugicat e shtruara me kalldrem dhe ja tek I shoh te kroi I dashurise dy te rinjte Milosaon  e Rinen teksa flasin e perqafohen me njeri-tjetrin . Sa e fuqishme eshte e ndjenja qe I lidh ata !Me e fuqishme se lufta ,me e fuqishme se rregullat e traditat e kohes .Ky cift te rinjsh eshte nje ringjallje ne nje kontekst tjeter e Romeos dhe Zhuljetes , nje rikrijim I dashurise shekspiriane dhe nje prove per te gjithe ata qe nuk besojne tek magjia e dashurise ,ndjenjes me sublime qe ,mund te lidhe dy njerez .Cfare po ndodh ? Perse vasha e bukur po derdh lotet e saj si kristal? Pse befas buzeqeshja u zevendesua nga nje hije trishtimi ? Ku humben te qeshurat ,ku u zhduk lumturia ?Perse perqafimi qe trimi I dha vashes duket si perqafimi I lamtumires ? Shoh Milosaon qe merr shpaten e tij , flamurin kuq e zi dhe hipen ne kalin e bardhe duke lene nje pjese te zemres se tij tek e dashura e shpirtit. Niset  kali I bardhe me vrap dhe nje leter I bie trimit nga dora .Kali zhduket mes pluhurit te rruges dhe letra mbetet aty .Nxitoj per ta marre dhe pas disa castesh e gjej veten ne shtepi te rrethuar nga librat dhe letrat e mija .Me sa duket afati I magjise perfundoi. Per cudi ne dore kam letren qe me ngeli nga e shkuara tashme e destinuar per tu lexuar nga une .
“Vajze e zemres sime syte e tu si drite s’dua ti shoh me lot . Ne te dy nuk kemi humbur asgje dashurine e kemi edhe pse do e jetojme ne bote te ndryshme .Ti e di qe nese peshes se botes do I shtoja diellin,yjet dhe henen perseri ti do peshoje me shume o diell I zemres sime . Dije qe nese nuk kthehem me vdekja ime do jete  nder me te mirat sepse do vdes per memedhene .Mbase ky ishte dhe misioni im : te vdisja per kete toke qe me dha jete  dhe te derdhja gjakun tim per flamurin e shqypes dykrenare. Me vjen keq qe nuk munda ti realizoja  ato cka te premtova dhe cfare enderruam, por  te dy e dime qe nuk mund te ishim te lumtur nese atdheu yne vuante .                                       Per me te emblen vashe ---nga Milosao . “
Sapo mbarova se lexuari ndieva disa pika lot te me rreshqisnin ne faqe .Valle a ka dashuri te tilla sot ? A mund te kete sprovuar jeta dy te rinj ashtu sic I sprovoi keta? A mund te ushqeje dikush nja dashuri kaq ta madhe per atdheun e per te dashurin e zemres? A mund te rilinde nje lidhje e te tilla permasave  ne ditet e sotme ?
 Mes pyetjesh te shumta dhe emocionesh te medha arrij ne perfundimin se ta perjetosh dashurine eshte fat, por te perjetosh dashurine qe Milosaoja kishte per vajzen e zemres dhe memedhene eshte padyshim e paperseritshme ..

________________
Faleminderit Ina

Ese: Të gabosh është njerëzore, të falësh është hyjnore

Gabimi do të ishte  më mirë  sikur të  mos ekzistonte  fare, por kjo gjë është e pamundur. Gabimi lind nga vetë jeta që ne e jetojmë, një jetë e cila është përplot e përplot  e mbushur me vaj që nga dita kur  ti linde e deri në momentin kur ti të vdesësh.

Këta lotë   krijohen nga ti , nga unë  edhe nga të  tjerët  duke gabuar, e  këto gabime vazhdojnë  e vështirë  që ndalen sepse atëherë  në zemrën  tënde  ka  hyrë një  urrejtje, një  urrejtje  e cila  është  burim  i trurit  të errët  dhe  zemrës  së  prishur  që  të mëson  të  gabosh  edhe më  shumë.

E di  gabove  pa  dëshire  ndoshta, por lëndove mijëra  zemra, ndoshta edhe  i  ka vrarë shumë  njerëz  gabimi  yt, përse atëherë nuk  mundohesh  ta largosh  urrejtjen, e me buzëqeshje ta mposhtësh  edhe ta  largosh  urrejtjen, e me buzëqeshje ta mposhtësh  edhe  ta largosh njëherë e përgjithmonë  gabimin, gabimin të cilin edhe ti nuk e harron  e e ke të  mbyllur  në  zemrën  tënde  me  plot  mllef  e nuk  mund ta  largosh  dot.

Një plagë shpirtërore  që ti  e  ke krijuar  nga gabimi  mund  ta  shuaj  vetëm  dashuria  e  madhe  e  atij  që të  falë.

Dikur ai  gaboi e unë  e fala  e  mësova  që të falë,  ndërsa  tani  ai  të  falë  ty  e  të mëson  që duhet të  falësh.

Tani  ai  të  fali  vazhdo  buzëqeshë  shpeshë dhe  shumë, fitoje  dashurinë time, të atij, edhe të tjerëve, por  kapërdij  gabimet  që tani  të  tjerët  bënë tek  ti,vlerësoje  të bukurën,shiko

Ese letrare: 70 Vjetori i Clirimit

Kalojnë vite, kalojnë edhe shekuj e kujtimi për dëshmorët mbetet i freskët në mendjet e zemrat tona, në kujtesën tonë historike. Brezat që vijnë do t’i mbajnë në zemër dëshmorët, për t’i bërë ata flamuj qe valviten rrugëve e shesheve tona të lirisë.

Liria ndërtohet me jetë, ndërtohet me gjak, ndërtohet me dëshmorë. Kurse, dëshmorët janë nderi dhe krenaria e popullit tonë martir. E popullit që synoi ta fitojë lirinë shekuj me radhë duke luftuar me gjak. Dëshmorët janë ndërgjegjja më sublime dhe vetëdija, e ngritur lart, deri në piedestalin e vetëflijimit.

Ata jetuan për ne. I kemi ne token tone te perbashket shqiptare gjithkund e gjithherë. Me një diell në gji, me një rreze në ballë. Lundrojnë mbi detin e gjakut të flijuar për liri.Në paqe e në luftë, në fushë e në mal. Sa shumë shqiptare që festojne sot për 70 vjetorin e madh te lirise se shqiponjes qe fluturon ne qiellin atdhetar. Gëzim e hare në çdo anë. Dëshmorët u ngjallën sot dhe festojnë bashkë me ne pas 70 vjetesh te lira

Ese paraqitese shkak-pasoje: Marredhenia qe ka njeriu me mjedisin

Ese paraqitese shkak-pasoje.

Tema : Marredhenia qe ka njeriu me mjedisin.

Por ne kohet e sotshme njerzit nuk dine ta mirembajne mjedisin.prandaj.............Njeriu duhet te jetoje ne mjedis te paster e jo te ndotur nga mbeturinat.Ne mjedis ajri eshte kryesori. Nese ai eshte i ndotur nuk kemi shendetin e mire.
Ujrat e zeza jane shume te demshem ne mjedis.Njeriu duhet te jete shume i kujdesshem per te mos e ndotur dhe te beje sa me shume  gjelberime dhe lulezime por edhe te bej parqe te gjelberta e   te tjera te mira per natyren.
Mjedisi eshte ceshtje shume  e rendesishme per femijet, te rriturit e te moshuarit. Nga  ai fitojme shendetin. Gjithashtu mjedisi duhet te jete  i mbrojtur nga mbeturinat e ndryshme si ato te ngurta,te lengeta dhe ato te gazta.

Ne mjedis ka shum tym nga fabrikat,makinat e shume ndotje te tjera.
Mjedisi duhet te jete me i paster sec eshte, mbeturinat duhet te hidhen ne vendin e caktuar jo ne rruge apo ne parqe .
Per mjedisin duhet te kujdesemi te gjithe dhe te vendosim sa me shume  rregulla.

Ajri, toka, ujrat e lumenjve, liqeneve, deteve e oqeaneve, ujrat nentokesore dhe gjithcka  ku jeton dhe ndikon tek njeriu perbejne mjedisin rrethues.
Sot zhvillimi i vrullshem ekonomik i botes e civilizimi i saj, krahas progresit te madhe qe kane sjelle, kane nderhyre edhe ne demtimin ,ku me shume e ku me pak, te mjedisit tone rrethues.
Sot, mjedisi ku zhvillohet aktiviteti i botes se gjalle, eshte shume i ndotur me produkte e mbeturina te shumellojshme,nder to vendin kryesore e zene mbetjete kimike  apo sic i njohim ndryshe,kimikatet dhe mbetjet radioaktive.

Ese: Demokracia

Pushteti ne demokraci eshte konceptuar , si një mënyrë sundimi në një shoqëri të ndarë , pa qenë e nevojshme të përdoret forca apo dhuna.

Me nje fjale demokracia duhet te jete udhëheqje E popullit, NGA populli dhe PËR popullin.
Qe te realizohet forma demokratike ne nje shtet, nuk mjafton vetem mirefunksionimi i strukturave dhe mekanizmave institucionale, por duhet te vendoset nje raport i ndersjellte i shtetasve dhe shoqerise me shtetin. Nje shtet mund te arrije te demokratizohet, ne rast se edhe shtetasit e tij e duan dhe kontribuojne ne kete proces. 
Ashtu si individi qe mund te prishe rregullin dhe shtetin, ashtu dhe shteti mund te demtoje individin. Fatkeqesisht ne realitetin tone ndodhin te dyja... 
Edhe filozofet i kane kushtuar nje rendesi te vecante lidhjes dhe raportit qe duhet te kete shteti me shoqerine.Menyra me e mire per te njohur njerine e 
ndershem, eshte te analizosh natyren e shtetit te tij, si dhe te kerkosh se cdo te thote drejtesi ne ate shtet.
Shteti eshte i lumtur nese cdo qytetar i marre vecmas eshte i lumtur nga shteti i tij. Eshte shume e rendesishme per nje shtet qe te qeverise,dhe te kujdeset vecanerisht per qenien e tyre te lumtur. kjo menyre e te shpjeguarit te lidhjes shtet – individ , eshte nje nga menyrat me bindese dhe me objektive.
Jo vetem njeriu eshte i destinuar nga natyra te jetoje ne shtet, por edhe shteti, si cdo bashkesi tjeter, eshte krijuar me nje qellim te mire, dhe ekziston per nje qellim qe te siguroj te miren e njeriut ne shkallen me te larte, domethene jeten e tij morale dhe intelektuale.Pasi nje popull qe do te qeveriste gjithmone mire, nuk do te kishte nevoje te qeverisej.

Ese argumentuese bindese - Pse duhet te vazhdoj kete profesion

Mua me pelqen te studioj,sepse marr njohuri me te cilat do te ndertoj te ardhmen time.Te marresh njohuri do te thote te behesh nje njeri i ditur,pergjegjes,i afte per te kaluar cdo sfide nje njeri me kultur pra me pak fjale i kompletuar. Pasi mbaron shume vite shkollim,vlen nje moment kur ti duhet te zgjedhesh nje dege me te cilen do te ushtrosh nje profesion te caktuar.Dhe ky eshte pikerisht momenti ku lindin dhe dyshimet,fillon dhe behesh kunfuze dhe nuk je e sigurte ne vetvete Perballe nje momenti te tille duhet te jesh e arsyetueshme per te marre nje vendim,qe neser te ndihesh mire dhe te mos pendohesh per ate cke zgjedhur.
Konkretishte mua me pelqen dega per mjekesi.
dhe tani lind pyetja:- pse duhet te zgjedh kete dege per te studiuar?
Meqe arritem ne thelbin e duhur, ne ceshtjen ku qendron dhe problemi do te vija ne dukje disa arsyeje dhe argumenta qe te cojne ne zberthimin e kesaj ceshtje.
arsyeja e pare qendron ne deshiren dhe pasionin tim.qe i ka fillimet qe ne momentin kur un e fillova ta kuptoj kete bote, kur une fillova te jap ndihmen e pare dhe te marr kenaqesine e pare, qe ne ate moment mendova te behem pjese e saj,
Pavaresishte kesaj qendron dhe arsyeja qe une mbi te gjitha jam nje njeri human, nje njeri me zemer te forte dhe e gatshme per te qene ne sherbim te personave te cilet kane nevoje per tu shuruar fizikisht dhe moralishte,po ashtu deshiroj te jem ne krah te tyre sa here qe ndjejne nevojen per te zbazur dhimbjen,problemetqe ato kane dhe une ne nje fare menyre te behem pjese e ketyre dhimbjeve qofte edhe per nje cast.
deshiroj gjithashtu tiu afroj mbeshtetje force,kurajo,tiu rris shpresen per te jetuar qe ta shikojne jeten ne kendveshtrime te ndryshme.
Arsyeja e fundit por jo me pak e rendesishme eshte se edhe prinderit e mi jane nje nder shkaqet qe me inkurajojne te ndermarr kete hap,qe me mbeshtesin dhe me mesojne per kete fushe.
Duke bere keto arsyetime ,duke dhene keto argumenta ne momente te tilla dyshimesh fillon dhe e kupton si dhe je me e qarte perse do ta vazhdosh kete rrugetim.

Autori: Dena

ESE:JETE PARALELE (KENEDI, HRUSHOVI, ENVER HOXHA) DHE MODELE UDHEHEQJEJE

• SHBA-ja dhe Bashkimi Sovjetik dy superfuqite ne krye te dy blloqeve kundershtare Lindjes dhePerendimit.Politikat e kunderta dhe lufta e ftohte ishin ato qe pasuan politiken ebashkepunimit.Sic e dime Lufta e Ftohte ishte nje rivalitet ne fushen politike, ekonomike ,kulturore edhe ushtarake por ne kete plan ajo qendroi ne gjendje te “ftohte “ sikurse morri edheemrin. Ballafaqimi kryesisht ndermjet SHBA-se dhe BS nuk arriti kurre ne konflikt tedrejtperdrejte.Mjetet te cilat u perdoren ishin te shumta duke nisur nga propaganda e ndryshmeduke mberitur deri tek armet berthamore.Deri ne vitet 1996 Lufta e Ftohte midis dy superfuqive vazhdoi por pati edhe periudha te uljes setensionit e te zhvillmit te bisedimeve .Bisedimi dypalesh ishte nje forme e re ne mardhenietnderkombetare i cili mori jete ne kohen kur ne SHBA ishte ne pushtet Xhon Kenedi dhe ne BSNikita Hrushovi.Ishin keto dy figura thelbesore dhe dy modele udheheqjeje te cilat ndryshuan rrjedhen engjarjeve dhe mardheniet midis ketyre dy superfuqive.Nga njera ane qendronte presidenti i SHBA-ve Xhon Kenedi i cili i dha botes portretin e njeAmerike te re , me nje vision te gjere e te gatshem per te ndihmuar ne zgjidhjen e problemevedhe ruajtjen e paqes ne bote.Ishte Kenedi ai qe ne tetor te vitit 1962 kaperceu me zgjuarsine e njestrategu konfliktin e mundshem nuklear me Bashkimin Sovjetik qe kishte vendosur raketat neKube 90 milje larg Amerikes.Ishte durimi dhe vendosja e Kenedit ajo qe e nxorri Ameriken tepaprekur nga ky konflikt i mundshem tanime mund te kthehej ne nje konflikt ushtarak.Vizioni itij per kombin Amerikan ishte i gjere .Ai besonte se SHBA-ja ishte nje komb i madh dhe se etille ishte edhe detyra qe ky komb kishte.Me veprat, fjalet dhe ekzistencen e tij ai

Shekspiri - Nje Veshtrim mbi krijmtarin e tij [Projekt analize]

• Uilliam Shejkspir (ndryshenga ajo qe e kemi njohur)Dramaturgu dhe poeti I madh anglez Uiliam Shekspir ështënjohur si shkrimtari më I madh I të gjitha kohrave.Shumë thuhetper identitetin e tij por duket sikur të gjitha qëndrojne nëstatusin e thashethemeve të gazetave angleze.Shekspiri shkroisë paku 36 drama 154 sonete dhe disa poezi.Të pakte janë ataqë nuk kanë degjuar mbi artin e tij dhe që nuk janë ndikuar ngafrazat e tij te përsosura e te paarritshme.Ajo çka ata të gjithë dinë mbi jetën e tij eshte se ai lindi më 1564në Stratford on Avon dhe që ka vdekur po aty në vitin 1616.Duke vlersuar argumentet e skeptikëve dhe kundërargumentet me njëtë menduar ortodoks arrijmë të pranojmë gjithçka na thuhet.Shumicae dokumenteve pohojnë se Uilliam Shekspiri është pseudonimi Igrofit nga Oksfordi Eduard de Ver ,ndërsa Ulliam Shekspir është njëtregtar I sukseshëm që puna e çoi ne Londër por që ska pasur asnjëlidhje me teatrin e aq më pak me të shkruarin e dramave.Në fakt idejaqë Shekspiri ishte dramaturgu më I madh I të gjitha kohrave lindi më1623 , 7 vjet pas vdekjes së tregtarit Shekspir kur u botuan dhefashikujt e parë të veprave te Shekspirit.Botuesit patën perfshire nëto nje parathenje ku aludohej (nuk thuhej direkt )që autori i këtyreveprave ishte një njeri nga Standford on Avon.Versioni I përgjithshëmI biografisë se Shekspirit është pak a shumë ky:I ati I Shekspirit Xhondikur shumë I pasur ra në një situatë të vështirë dhe I vogli Uilliam udetyrua të rritej në varfëri. Perballe kesaj ai u shkollua ne shkollenkalasike te stanfordit ku u njoh me letersinë klasike dhe me gjuhenlatine.
• Kur ishte 18 vjeç Uilliami pati nje miqesi me Vajzen e re En Hatavaj me të cilënu dashurua dhe lidhi kurorë.Pas disa muajsh Eni lindi dhe pas 2 vjetësh ajolindi binjakë.Kështu ende pa mbushur 21 Uilliamit I duhej të mbante te shoqendhe 3 fëmijet.Nuk thuhet asgjë mbi 6 vitet e fundit te jetës së tij.Por në fillim tëvitit 1950 ai ishte ne Londer si antar I një trupe aktorësh.Ai ishte një aktorshumë I mirë por pjesën më të madhe të kohës e kalonte duke shkruar dramaapo poezi.Ne 1598 ai vlersohet si shkrimtari më I madh anglez I të gjithakohrave,qëndron në Londer 20 vjet, kohë gjatë së cilës shkroi 36 drama 154sonete dhe disa poezi .Pas disa vitesh u bë aq I pasur sa arriti të blinte njështëpi të shtrenjtë në Stranford on Avon..Ai nuk botoi asnjë nga dramat e tij menjohura ,megjithatë botuesit skrupulozë kuptuan që në to fshihej njëbashkpunim ndaj ilegalisht botuan gjysmat e tyre.Dhe pse keto botime ishin tëngatërruara e të paarrira Shekspiri nuk nderhyri.Më 1612 në moshën 48 vjecarepapritur ndaloi së shkruari dhe u kthye për së dyti te e shoqja nëStranford.Vdiq aty dhe u varros në oborrin e kishës edhe pse vari nuk përmbanemrin e tij ,jo shumë më vonë në murin e afërt është ngritur një përmendore etij.Tri javë para vdekjes ai shkroi testamentin ku pothuajse gjithe pasurine ialinte vjazes së madhe Suzanes.Ajo dhe pasardhësit e saj jetuan në shtëpinë etij në Stranford derisa vdiq edhe antari I fundit I gjinisë në vitin 1870. Gjithë ajoçka dimë për të nuk është e bazuar në fakte: asnjë mësues I shkollës sëStanfordit nuk ka pohuar se I ka dhënë mësim nuk I dihet ndonjë bashkenxenes dhe nuk ka asnjë të dhënë se ai ka qenë aktor.Për shkak të interesimittë madh për Uilliam Shekspirin breza të tërë studiuesish kanë kërkuarinformacione per gjeniun më të madh të letrave në bote.Sipas renditjes të tëdhënave del se gjith çka thuhet për të në epokën e tij janë vetëm 30 shënime terastësishme.Kemi shumë dokumente per Frensis Bekon, per mbretëreshënElizabetë, Ben Xhonsonin apo Edmund Spenserin po për këtë gjeniasgje.Madje dime shumë më shumë për një aktor që ka jetuar para tij;XhonLilin.
• Por çfarë mund të thuhet për dorëshkrimet e dramave të shkruar me doren eShekspirit.Keto të fundit nuk ekzistojnë gjithçka na ka ngelur nga dora e tijbrilante jane vetëm 6 firma çeshtjesh gjygjesore.Nga sa gjykohet prejdekumenteve ekzistuese rezulton që mjeshri me I madh I fjales të jeteanalfabet.çfare eshte dhe me e tmerrshme eshte se njeriu qe ndriçoimendjet e njerzve të të gjithëë epokës së tij I la të bijat analfabetenëqoftëse Shekspiri do të ishte më të vërtetë Shekspiri ky do te ishte rasti ivetëm në histori që një shkrimtar kaq I madh ti lëje fëmijet e vet pashkollë.Ne testamentin e tij jepen dhe detajet më të hollësishme mbi pronatdhe pasuritë e tjera por asgjë mbi dramat e tij të pabotuara që ishin asokoherreth 20 të tilla.Ne momentet kur vdisnin shkrimtarët e shquar bëheshinceremoni pompoze ku shkrimtarët thurnin lavde pranë trupit të të ndjeritkoleg të tyre por asgje e tillë nuk u bë për të.Ben Xhonsoni që e quanteveten mik të shkrimtarit nuk e pa me vend që të shkruante 2 fjale për mikune tij të talentuar.Në veprat që ka shkruar Shekspiri duhet të ishte një njeri shumë I arsimuarmjafton të hedhim një vështrim mbi pasurinë e fjalorit njohjen e gjuhësfrënge e latine shfrytëzimin e saktë të terminologjisë ligjore dhe njohjet eshumta nga fusha e letërsisë klasike.Nga ana tjetër të gjithë janë të të njëjtitmendim që Shekspiri jo vetëm që nuk ka shkelur në universitet po zor se tëketë mbaruar gjimnazin.Por si doli teoria me emrin e panjohur te Eduard de Veri.Per Eduard de Veridihen shumë gjëra një pjesë të së cilave I gjejmë të pasqyruara në dramat etij.Ka lindur më1550 ka qenë trashëgimtar I grofit te Oksfordit,shumë I pasurdhe aristokrat I lartë.Eduardi I ri u sterivt me stilin e zakonshëm për lordët erinj studioi për kalorësi gjueti ,culture ushtarake,si dhe për muzikë dans. Memësues privatë ai studioi frëngjisht e latinisht.Diplomën e mori nëuniversitetin e Kembrixhit ndërsa magjistraturë në Oksford.Pas studimevepunoi si avokat në zyrat më të njohura avokatore të Londres.Kur ishte 12 Ivdes I ati dhe mirret nën kujdestari nga Uilliam Sesili ,besnik mbretëror IAnglise si dhe këshilltar I mbretëreshës Elizabetë .Në moshën 20 vjeçare aiu nis për në oborr ku e impresionoi së tepërmi mbretëreshën si nje djalë Izgjuar e simpatik.në moshën 21 vjecare de Veri martohet me të bijën eUilliam Sesilit.
• Kjo martesë çuditi rangun e lartë pasi marrdhënia e tyre kishtë qënë shumëvëllazërore.Në moshen vjeare ai kreu njëdhëtimne europe ku vizitoi francendhe gjermaninë er shume muaj ndenji ne itali ndersa po kthehej per ne angliai u sulmua nga piratet qe donin ta merrnin peng.Ai u perpoq ti bindte mesukses se ai ishte nje mik I mbretereshes .Nje skene e ngjashme ndodh dheme heroin tek tragjedia hamleti..9 muaj asi la angline e shoqja i lindi vajzepor ai e akuzoi te shoqen se femija nuk ishte i tij dhe e ndau.Mendimet e tijishin te pabaza de ai e kuptoi gje qe I ktheu perseri bashke skema tengjashme pershkruhen tek cdo gje eshte mire kur perfundon mir otelloperrallle dimri etj.De veri ishte njeri qe prishte pa hesap dhe pas vdekjes teseshoqes qe I la pas dhe 5 femije te tjere situate u rendua dhe me.I quditshemeshte fakti qe mbreteresha elizabet I akreditoi atij nje pension prej 1000 funtte barasvlefshme me 100 mije dollare te sotem qe vazhduan ti jipen atij dhepas vdekjes se saj nga pasuesi xhejms 1.Ne djalerine e tij eduardi kishte shkruar vjersha me emrin e tij por pasmarrjes se pensionit te majme ai nuk publikoi me asnje veper pasi kjo do teishte nje cnderim qe do i behej titullit te lordit sipas mendesive qe ekzistoninne oborr.Eshte e cuditshme se vetem pak vite pas marrjes se pensionitfilluan te dilnin ne treg disa vepra te botuara nga nje autor I panjhur meemrim UILLIAM SHEKSPIR.Mendohet qe nje nga arsyet pse ai mori pensionineshte fakti qe ajo donte qe ne veprat e tij te glorifikohej figuara e saj si njeudheheqese e sukseshme dhe ne qofte keshtu ajo ka bere nje nga zgjedhjetme me mend qe nje udheheqes mund te kishte bere.
• Qe kur mori pensionin De Veri dikurshume aktiv do te shkeputej pothuaj ngate gjitha aktivitetet e oborrit thuhet se 15vitet e fundit ai ka shkruar dramat e tij mete medha dhe poezite qe e bene emrin eShekspirit te njohur.Vdiq ne 1604 nekohen e epidemise se murtajes .Ai uvarros ne hakni jo larg stratfordit.Por cilatjane arsyet qe e bene autorin ti prodhonteveprat me pseudonym.1Ne ate kohe ekzistonte ligji qe I pengonteoborrtaret qe te shkruanin vjersha perbotim ose pjese per teatro komerciale2 Ne veprat e tij ai pershkroi personazhete oborrit dhe identifikimi I ndonjerit prejtyre do te qonte ne skandal3Disa nga poezite e tij ju dedikoheshinvajzave te tjera cka do te ne irritim e teshoqes e me tej ne ndarjen e tyre4Disa nga poezite e tij ju dedikohenfigurave mashkullore cka ve ne pyetjepreferencat e autorit.
• Mbase asnjera nga keto shkaqe nuk eshte bindese por ngelen disa pikpyetje se pseju dha pensioni ,pse u shpetonte gjithmone dueleve shkak I te cilave ishin veteveprimet e tijsi dhe pse nuk u botua asnjehere asgje ne emer te tij.po si arriten q etafshehin kete figure pas nje tregtari te paarsimuar ne te vertete eshte shume e lehte tegenjesh .ben xhonsoni qe eshte autori I parathenies se botimit te pare me vjershakafuture aty nje disa fjali te dyshimta e te paargumentuara qe njoftoni se autori rridhtenga Stratford on avon.ne te njejten menyre mendohet te jete venepermendorja menje mbishkrim me fjale te dyshimta ndonese lavderuese.thuhet se ka 2 marrdheniemes autorit dhe vepres 1 kur autori eshte hija e librit 2 kur libri eshte hija e autoritmbase Eduardi ose uilliam ose henry ose kushdoqofte ka pasur te drejte qe e ka leneveten ne hije sepsen ka shume tek vepra e tij qe ia vlen te nxirret ne drite.
• Periudha ne te cilen shkroiShekspiri njihet si periudhaelizabetiane per shkak tembreterimit tembretereshes Elizabete ecila ishte nje admiruese emadhe e vepreave teShekspirit (1558–1603).
• Shekspiri perdor pentametrin jambik per te krijuarndjesite tingelluese.Hamleti eshte shkruar ne varg te parimuar (nevargje te bardha).
• Ashtu si muzika pentametri jambik ka aftesine ekrijimit te nje ritmi qe rrit ndjesine emocionale.• Kjo arrihet me nje zanore tepatheksuar dhe zanoren vijuese tetheksuar:“To BE or NOT to BE . . .”
• HamletHamletFabulaFabula /Nenfabulat/Nenfabulat• Fabula kryesore– Melankolia e Hamletit– Hakmarrja per jeten e mbretit Hamlet– Marrveshjet me Fortinbrasin– Kurthet dhe dredhite• Nenfabulat –Familja e Poloniusit– Dashuria e Ofelise dhe Hamletit– Laerti ne France– Cmenduria e Ofelise
• HamletHamlettemattemat• hakmarrja• cmenduria• lakmia• Udheheqesi ideal• spiunimi• Fuqia e artit
• • Origjina e emrit hamlet vjen nga danishtja Amleth qe do te thote Ibudallallepsur ose I magjepsur.mendohet qe vete shekspiri te keteluajtur rolin e fantazmes te se atit.
• Skema e komunikimit• Derguesi: William Shakespeare• Kanali: Libri• Mesazhi: Hakmarrja e Hamletit• Marresi: Lexuesi• Kodi: Gjuha e shkruaer shqipe• Rreferenti: Historia e Hamletit• Konteksti: Anglia e viteve 1599
• Elementet e tekstit• Hyrja:Shfaqja e fantazmes se te atit• Pika e lidhjes: Reagimi I Klaudit ndaj “vrasjes seGonzagos”,vertetesia e fjaleve te fantazmez.• Zhvillimi:Falja e jetes se mbretit,Vrasja ePollonit,Largimi I Hamletit, Cmenduria dhevdekja e Ofelise,Betimi per hakmarrje I Laertitdhe pakti me klaudin,Ardhja e Hamletit• Pika kulmore: Duluftimi I Hamletit me Laertin• Mbyllja: Vdekja tragjike eLaertit,Hamletit,Gestrudes dhe Klaudit.
• • Hamleti shte shkruar ne nje gjuhe poetike qepermban me shume dramacitet se sa narracion“incidente qe zgjojne meshire si dhe frike ” per tepermbushur keshtu katarsisin emocional. Heroijone tragjik Hamleti kalon neper nje diversitetndjenjash . meshira jane ngihet mbi faktin sefatkeqesite e tij jane me lart se ato cka perballonnje njeri I zakonshem.• Ne strukture nendarjet e akteve sipasteksteve moderne nuk ishin te planifikuaraShakespiri dhe u shaqen 50 vjet pasi u shkrua.Ngjrjet fillojne 2 muaj pas frasjes se mbretithamlet. Akti II zhvillohet 2 muaj pas aktit te pare ,dhe Akti III ndodh nje jave me vone. NdoneseAkti IV ndodh pa pushimdia mund te mendojne seLaertit I duhej kohe qe te merrte vesh vdekjen e tejatit dhe te vinte nga Anglia ne Danimarke. Akti Vduket qe ndosh puthuajse menjehere pas ardhjesse Hamletit. Uniteti I vendit eshte me I madh se aikohor pasi pothuaj cdo ngjarje ndodh ne Elsinore.Shekspiri shpesh ne skena te ndryshme perdorstrukturat paralele keshtu pershembull keshillat eLaertit ndaj se motres ndicen nga keshillat qePolonius I jep te birit.
• Subjekti• Fantazma a mbretit te vrare te Danimakres shfaqet ne Elsinore, dhe shihet fillimisht ngaHoratio dhe nje sherbetor.Horatio I thote birit te mbretit te vdekur, Hamleitit, I cili vendos tetakoje fantazmen.Nga ajo , ai kupton se I ati eshte vrare nga xhaxhai I tij, Klaudius me helmne vesh.Xhaxhai I tij I kishte zene fronin dhe kishte marre nenen Gertrude per grua.• Hamleti tronditet dhe per te zbuluar te verteten, nis te shtiret si I cmendur.Ofelia, e dashura etij bashkepunon me te atin, Polonin dhe mbreterit per te zbuluar te verteten e Hamletit.Duketsikur Hamlet eshte vertete I marre, dhe ai bashkohet me trupen e teatrit per te vene ne skenenje tragjedi ku perhskruhet menyra si Klaudi vrau mbretin.Klaudi nuk e perballoi sot dhe ulargua nga shfaqja, duke e siguruar keshtu Hamletin per fajsine e tij.• Ndersa hyri ne dhomen e nenes, ai vret Polonin I cili ishte fshehur ne dollap.Pas kesaj Ofeliacmendet, dhe Laerti vellai I saj kthehet nga Franca.Klaudi shtyn Laertin kunder Hamletit, dhevendos qe gjate nje dyluftimi rutine, te helmoje shpaten e Laertit, nderkohe qe Hamleti ishtedebuar per ne Anlgi, por u kthye prape prej sulmeve pirate.Ai u kthye gjate funeralit te Ofelisee cila vdiq e mbytur ne lume.• Me pas, Klaudi e merr ne gosti ku kishte vere te helmuar, per Hamletin.Gertruda e pigabimisht dhe vdes, Laerti plagos Hamletin me shpaten e helmuar, dhe me pas veten.Hamletidetyron Klaudin te pije veren e helmuar dhe vdesin te gjithe.Kur vijne norvegjezet per t dhenelajme te luftes, I gjejne te gjithe te vdekur.Ka mbijetuar Horatio miku I Hamletit I cili tregonhistorine e Hamletit.
• PERSONAZHET• Hamleti : karakter kompleks.Intelektual, akademik, I sjellshem.I lekundur, misterioz, Ipasigurte , enigmatic , I rrembyer, melankolik.Ai ka dy karakteristika : gjakftohtesine nekohe rreziku dhe shpejtesine rrufe ne veprim.Tragjizmi I tij qendron ne faktin qe planete medha shpirterore te tij , perballe fatalitetit te vdekjes humbasin kutimin e tyre.Dilemate tij jane te shumta por permendim ate qe c’ka eshte jeta ? detyre apo e drejte e njeriut?Aduhet vendosur puna dhe misioni para dashurise? - fati ironic. Hamleti eshte nje hero Ivetmuar ku kompromisi me kriminelin dhe hiprokizia e jetes nuk I lene vend per tejetuar sic ai do.Hamleti nuk deshiron te vrase mbretin per ti marre fronin, por ai ka idealehumaniste.Ai brengoset per lumturine e pergjithshme dhe do ta ndreqe ate “ kjo bote ushtur”• Klaudi : personazhi antagonist, tiran, egoist, I lig, burracak.Fjalet e tij hipnotizojne pordhe helmojne veshet, njelloj si krimi I tij.• Gertruda : sharmante, karakter I pasur por shpesh keto duken si cilesite e saj te vetme,pasi nuk ka mendime te kthejjta ne situate kritike.
• Kompleksiteti I aksioneve•  Hamleti mendon shume per veprimet e tij,jo vetem persa I perket siguire, por dhegjendjed emocionale, shpirteroreetj.Ndryshe nga ai persnazhet e tjereveprojne pa u menduar gjate, por mesaduket , veprimet e pamenduara mire cojnene demin e vete personazhit.Kujtojme ketuKlaudin me helmin dhe Laertin ne dyluftim.•
• Misteri I vdekjes•  Hamleti obsesionohet me vdekjes.Ai e shefate edhe ne aspektin shpirteror ( fantazma etea tit), edhe fizik (kafka e Jericos).Aigjithashtu e sheh vdekjen si nje mundesi perte shpetuar nga jeta torturuese dhe dilemate tij, por misteri pertej vdekjes eshte ai ckae mban njeriun ende ne jete.
• Mesazhet :• Ide te thella humaniste, ngrihet kulti I njeriutme virtyte qe ngadhejen ne luften kunder sekeqejes dhe bjerrjes qe jane rrenjet e njeshoqerie ne mjerim. Thirrja qe I ben Hamletitnenes se tij eshte universal ne dhimbjen qepercon; aty ku ka shprese virtyti mund telulezoje dhe njeriu mund te gjeje fuqineBrenda vetes qe te permiresoje jeten e tij dhecilesite e tij te brendshme “ Jeto me gjysmenme te paster”.
• Motivet :• 1.Incesti (Klaudio- Gertrude, Laerti – Ofelia, Hamlet- Gertrude)• 2.Urrejtje ndaj femres (Lidhja mes seksualitetit femeror dhe bjerrjes )• 3.Veshet dhe degjimi ( fjalet perdoren si per te komunikuar,ashtu dhe per te shtremberuar realitetin)
• Simbolet :• Kafka e Jericos.• Procesi fizik I vdekjes dhe dekompozimit e habit Hamletin.Ai kujton seJeriko ishte  gaztori I babait te tij, dhe tani ishte ngrene nga krimbat dhe I kishte mbetur vec kafka.Ky fat do t’I perfhije te tere, madje dhe vete mbretin.Mbreti do te jete dhe vete nje dite ushqim per krimbat qe do te perdoren per te peshkuar, e peshqiit ushqim per njerezit.Ne kete menyre, Shekspiri jep ne menyre artistike rrjedhen e jetes per te gjithe njerezit njesoj)• Kjo tragjedi eshte shkruar me varg te bardhe.Shekspiri perdor pesekembeshin jambik per te krijuar ndjesite tingelluese sepse ky varg ka aftesine e krijimit te nje ritmi qe rrit ndjesite emocionale.Ky varg dallohet nga perdorimi I nje zanoreje te patheksuar dhe nje zanoreje te theksuar prapa saj.
• Gjetjet artistike :• 1.Tensioni I trefishte – vrasja e mbretit, cnderimi I nenes, krimi ndaj babait• 2.Fantazma – ne mungese te deshmitareve te gjalle krijon piken e lidhjes• 3.Drama Brenda drames• 4.Marrezia e shtirur.
• MBRETI LIRTragjedi Shekspiriane mbeshtetur ne nje gojedhene  kelte.
• Subjekti :• Mbreti Lir eshte mbreti I Anglise. Ai vendos te lere fronin e tij dhe t’a ndaje mes tre vajzave te tij, Gonerilit, Reganit dhe Kordelias. Ai I vendos ato para nje prove ku do te shihte se cila nga vajzat do ta donte me shume. Dy vajzat e medha  nisin ta manipulojne me fjale, ndersa Kordelja, vajza e vogel thote se ajo e do babain e saj ashtu sic do femije. Prandaj ai nuk I jep asaj nga tokat e veta, por e mallkon  dhe  e debon ate nga shtepia. Nderkohe  Kordelja shkon ne France pasi mbreti I Frances ishte ne dashuri me te. Me pas  Liri e kupton se c’gabim te rende kishte bere pasi dy vajzat e debojne nga shtepia dhe e lene ne shi.• Nderkohe  Konti I Glosterit  ka gjithashtu probleme familjare. Djali I tij I madh, Edmundi, eshte I adaptuar . Ai nuk e pranon dot kete dhe thur nje intrigue sikur djali tjeter , Edgari do te vrase babane e tyre. Ndaj Glosteri e debon Edgarin dhe mban prane vetes Edmundin. Kur Glosteri merr vesh qe Lirin e kane braktisur te bijat, e ndihmon ate. Regan dhe I shoqi I saj ,  e masakrojne per kete, dhe ai perfundon serisht tek Edgari, ku shkoi dhe Liri.• Nje ushtri franceze niset kundra Anlgise, e kryesuar nga Kordelja. Edmundi lidhet me dy motrat, dhe Albani, I shoqi I Gonerilit eshte shume I shqetesuar rreth ceshtjes se Lirit, dhe per pasoje ate e vrasin. Nderkohe ushtria e Kordelias mundet dhe ajo dhe I ati mbahen peng. Nga ana tjeter ushtria angleze e Edmundit dhe motrave thyhet nga ajo e Edgarit. Glosteri tenton te vrase veten, Edgari vret Edmundin, Gonerili vret motren e saj per shkak te xhelozise ndaj Edmundit dhe me pas kryen vetevrasje , Glosteri vdes, Kordelja ekzekutohet dhe Liri vdes I thyer ne zemer me trupin e saj nder duar.
• Personazhet:• Mbreti Lir -  ka nje karakter te dyfishte e kontradiktor ku spikasin: despotizmi mizor me humanizmin e thelle, mendja cinike me ate plot kureshtje, dyshimi me pastertine shpirterore. Ai eshte nje karakter qe eshte formuar nen ndikimin e raporteve te caktuara shoqerore. Edhe ne moshe te madhe, mbreti ka nje krenari te tepruar, e vetem me dinakeri mund t’ia fitosh zemren. Kjo ka ndikuar keq e ne edukimin e vajzave , dhe vete Shekspiri thote keshtu. Edhe ato jane impulsive e I binden mbretit sa per sy e faqe, dhe kur u cenohet interesi  bejne veprime ekstreme. Mbreti Lir vetem kur mbetet jashte kupton te verteten. Ai peson nje goditje te tmerrshme, saqe cmendet. Gjate zhvillimit te ngjarjeve ndryshon dhe mendimi I lexuesit per mbretin. Ne fillim mbreti duket sikur I intereson me shume aparenca se  e verteta. Kordelja eshte vazja e tij e preferuar ne fillim, dhe ai ndoshta e di qe ajo e do me shume, por nuk mund ta pranoje pergjigjen e saj indiferente. Me vone ai meson nga gabimet e tij.
• • Edmundi – eshte antagonisti I tragjedi. Megjithate karakteri I tij eshte kompleks, pasi ai nuk vepron vetem per interesa te tipit dedhira per pushtet, ambicja per sa me shume, por sepse nuk mund te lejoje qe shoqeria ta shohe si nje bastard, sic e cilesoi dhe vete babi I tij. Ai eshte shume I ftohte, porsi dhe shoqeria  ka trajtuar ate, dhe vetem ne fund te tragjedise shfaq nje shenje dobesie, kur sheh qe Gonerili dhe Regani kishin vdekur per te.• Kordelja – Karakteristikat e saj jane bukuria fizike e shpirterore, ndershmeria, perkujdesja, dashuria etj. Ajo kontraston me karakteret e dy motrave. Ajo eshte personifikimi I virtytit, dhe nga ana tjeter nje viktime e pafajshme e padrejtesive te botes.• Regan dhe Gonerili- jane personazhe negative. Ne fillim ato duken te zgjuara, aq te zgjuara sa t’ia hedhin babait te tyre. Me pas ato tregohen te pashpirta dhe shume ambicioze, te pangopura. Nuk kane meshire as kur perzene babain e tyre dhe as kur verbojne Glosterin. Ne fund ato duan te kenaqen me Edmundin, por e keqja I kthehet mrapsht duke I vrare ato te dyja nga duart e njera tjetres.
• Temat :• Autoriteti kunder kaosit Autoriteti kunder kaosit – Liri s’eshte vetem nje baba, por edhe nje mbret. Ai ia le trashegim fronin e tij vajzave, por nga ana tjeter kjo qeverisje I sjell kaos Anglise.• PajtimiPajtimi – Edhe pse Liri e deboi Kordelia, ajo vazhdoi ta doje babain e saj dhe madje ta mbroje ate. Edhe Liri I cili u tregua aq I ashper me te, u lidh me shume se me cdo njeri tjeter.
• Mesazhet :• Ajo percjell ide humaniste. Liri nis te ndieje dhimbje per te varfrit dhe urrerjte e zemerim te thelle kunder krimineleve, hipokrizive dhe sistemit shoqeror. Fataliteti I pashmangshem e heronjve  lidhet me denimin e tyre per te ikur nga bota e se keqes qe u solli aq shume vuajtje sa qene gjalle. Kjo tragjedi eshte kunder erresires se despotizmit te kishte pushtuar Europen ne Rilindje, dhe kjo shfaqet me kundershtimin e hapur ndaj mbretit te Kordelias dhe Kentit. Ne fund ka shprese dhe kjo jepet me fjalet “Ju miq te dashur, te dy tok sundoni, Dhe rregullojeni shtetin e percare.”
• MAKBETH
•   Subjekti• Në Makbethin e Shekspirit, një seri e forcave të punës kundërMakbethit eshte të ketësukses në provë për vrasje mbretitDuncan dhe marrja e fronit Skocez. Si pasojë dherezultat pertë vrarë mbretin Dunkan, personaliteti Makbethi bëhet i ftohtë, martesa etij është e ndarë, miqësitë e tij janëndërprerë, dhe lidhja e tij për vendin e tij është ikomprometuar. Vendimi i tij dhe veprimi për të kryer meparamendim vrasjen, përkeqësohet çdo element të jetës së tij.Aiështë kujtuar vazhdimisht per veprën e tij të tmerrshme mendërgjegjen e tij ulëritës.• Së pari, personaliteti dhe karakteri i Makbethit janë prekurrëndë nga vrasja e tije poshtër. Në fillim të lojës, Makbethiposedon cilësi tëcaktuara kendshem që ilustrojnë atë si njëluftëtar të drejtë, trim dhe fisnik. Këtocilësi shkaktojnëlexuesit të ketë mëshirë për Makbethin si ai zhytet në mëkatdhekorrupsionit. Siç Makbethi lufton veten e tij mbi vendimin për vrasjen e mbretit, ai ështëi gatshëm te luftoje edhe mbi dyshimet. Kjo është një shenjë se ai ka një ndërgjegjetë formuar të arsyeshme dhe për këtë arsye ai do të dalëpër të realizuar fajin e tij dhe aido të jetë i përhumbur nga vendimi i tij për të vrarë. Deri në fund tëshfaqjes,Makbethi ka humbur të gjitha këto cilësi të admirueshme dhe karakteri itij bëhet i ftohtë, i babëzitur,mashtrues, dhe vrasës.
• • Pas vrasjes se Dunkanit, Makbethi bëhet tiran i uritur per pushtet i cili është gati të shkojë në çdomasë, madje edhe për vrasje, për të siguruar pozitën e tij dhe fsheh krimet e tij. Ky transformim ipersonalitetit te Makbethit i ndihmon për të ilustruar se si ai ështënjë hero tragjik. Gjithashtu, Makbethingadalë humbet gjendjen normale të tij pas vrasjessë Duncanit, duke vënë një flutur në personalitetin e tij.• Tjetra, martesa te Makbethit për zonjën Makbeth është ndikuar nga vrasja e tij. Shumëgjëra ndryshojnë gjatë dhe pas mbretvrasjes. Para, Makbethi dhe gruaja e tij janë të dy shumëtë gjallë dhe të kenë një marrëdhënie të qëndrueshme. Siç te Makbethit kalon nëpër procesine vendosjes së Mbretit, Zonja Makbeth është një forcëe tundim dhe e keqe për Makbethin. Kjovrasje e mbretit ndan ata larg si dhe lëvizëse si Makbethit dhe gruan e tij për të humbur mendjet etyre dhe në fund të fundit për vdekjen e tyre. Zonja Makbeth në mënyrë aktivepromovon dhe merrpjesë në vrasjen e cila peshon rëndë në ndërgjegjen e saj. Ajo gjithashtu është e tronditurnga veprimet e saj. Marrëdhënia e tyre bëhet e mbushur me sekretet që ata duhet të mbajnë nga tëgjitha.Martesa është i mbushur me faj dhe peshuar me mëkatin. Zonja Makbeth nëfund vdes nga presionmendor për vrasje qe kishin kryer me Makbethin. Gjithashtu, Makbeth nëfund vdes në duart e Makdafit si pasoje e vrasjes së tij.• Një mënyrë tjetër në të cilën vrasja e Duncanit gërryen jetën Makbethit është në miqësitë tij. Makbethimbante miqësi të shumtë para vrasjes së tij të Duncanit. Me vrasjen Duncandhe rrezimi nga froni, ai atyshkëputë të gjitha lidhjet që ai kishte para vrasjes se tij. Disa shembuj tëkësaj janë që në mënyrë për të siguruar fronin e tij dhe fsheh krimin e tij, Makbeth vret mikun etij të mëparshme dhe shoqërues Bankon.Gjithashtu, lidhja e parë që ai shkatërron është që membretin Dunkan, i cili ishte gjithashtu mik i tij dhe mbajti Makbethin në nderim të lartë dhender. Edhe pse ndoshta nuk është një mik i ngushtë, por megjithatënjë shok dhe njëfisnik shoku, Makdafi është i detyruar për të bërë drejtësi dhe të vrasë Makbethin në betejëdhe tiakthejë kombit te tij lidershipin të ligjshëm. Makbeth arrin në shkatërrimin e cdo miqësie të tij dukevrarë mbretin Duncanit.
• • Së fundi, marrëdhënia e Makbethit për vendin e tij është ndikuar negativishtnga mbretvrasjes tij. Makbethinështë një karakter i respektuar dhe një fisnik, i cili mban njësasi mjaft të konsiderueshme të energjisë ashtu siç është dhe mbahet në favor të lartë nga anae mbretit Dunkan para vrasjes. Vrasjet Makbeth-Mbreti, megjithatë, dhe ai uzurpon ngafroni dhe trashëgimtarët e ligjshëm janë të detyruar tëikin. Makbethi vendosrregulla Scotland me një sundimit tiranik dhe despotike,duketjetersuar veten nga bashkatdhetarët e tij.Bashkatdhetarët e tij fillojnë të dyshojnë tekMakbethi dhe të kuptojë se ai e kishte vrarë mbretin, ata i kthehen kundër tij dhe të formojnënjë kryengritje, ende të përkeqësimin marrëdhëniet e tij me vendin e tij.Një tjetër mënyrëqë respekti dhe besimi e njerëzve të rënies së tij janë të ekspozuara nga fakti se ushtria etijështë e gatshme për të luftuar kundër rebelimit dhe shpejt të dorëzohet dhe kthehetedhe në Makbethinveten.• Vrasja gjak të ftohtë e mbretit Dunkan ka pasoja shume të rënda që kontribuojnë nëpërfundimin tragjik tëtek Makbethi. Çdo aspekt i jetës te Makbethit u ndikohennegativisht nga vendimi i tij dhe veprimit të vrisnin mbretin.
• Dialogu & Monologu• Dialogu eshte njesia ndertimore e nje teksti dramatik. E gjithe ngjarja qezhvillohet ne nje tekst dramatik eshte i ndertuar mbi dialogun dhemonologun.• Dialogu eshte shume i pranishem, pergjithesisht dialogu midis Zonjes.Makbeth dhe vete Makbethit para , gjate dhe pas vrasjes se mbretitDunkan. Ne pjese kemi dhe monolog te Makbethit, i cili ne nje faremenyre ka frike qe te vras mbretin... dhe shpesh here flet me vete.• E gjithe tragjedia zhvillohet ne Skoktland (Sot Skocia). Ne fillim nekeshtjellen e Mbretit Dunkan, dhe me pas e gjithe ngjarja tranfserohet nekeshtjellen e vete Makbethit ne te cilen kryhet dhe vrasja e mbretit
• Personazhet• MakbethiNe dëgjojmë së pari Makbethin në llogarinë e kapitenittë plagosur e trim tij betejës, përshtypja jonë fillestarështë një luftëtar trim dhe iaftë. Kjo perspektivë është e komplikuar, megjithatë, pasi ne shohim Makbethindukebashkëvepruar me tre shtrigat. Ne e kuptojmë që guximi tij fizik është i bashkuar nganjë ambicie tëkonsumimit dhe një tendencë te tij vetë-dyshimi-e parashikim se ai do tëjetë mbreti i sjell atij gëzim, por ai gjithashtu krijon trazira tëbrendshme. Këto tri atribute-trimëri, ambicja, dhe vetë-dyshim-Lufta për zotërim eMakbethit gjatë gjithë shfaqjes. Shakespeare Makbethin e përdor përtë treguar efekte të tmerrshme qëambicia dhe faji mund të ketë për një njeri që imungon forca e karakterit. Makbethii, luftëtar i madh edhe pseai është, është e ndikuarkeq per pasojat psiqike të krimit. Para se të vrasjes se Dunkanit, Makbethit ështërrënuar me merak dhe gati te anulloj krimin. Ai merr mbeshtetje te fortë nga ZonjaMakbethme qëllimin për të shtyrë atë në vrasjes se tij. Pas vrasjes,megjithatë, personaliteti i saj i fuqishëm fillon të shpërbëhet, dukelënë Makbethit gjithnjë vetëm. Ai luhatet midis përshtatjes të veprimit me ethe, në tëcilën ai komplote një seri e vrasjesh për të siguruar fronin e tij, dhe momentet e fajit tëtmerrshme (si, kur fantazmë Bankon duket) dhe pesimizmi absolut (pas vdekjes së gruassë tij, kur ai duket të dorëzohej në dëshpërim) . Këto reflektojnë luhatjet etensionit tragjike brenda Makbethit: ai është njëkohësisht shumë ambicioz për tëlejuar ndërgjegjjentij për të ndaluar atë prej vrasjes në rrugën e tij në fillim dhe tepër indërgjegjshëm të jetë i lumtur me veten e tij si vrasës.
• • Zonja MakbethitZonja Makbethit është një nga personazhet femra më të famshëm dhe të frikshme teShekspirit. Ajo tashmë është komplot i vrasjes se mbretit Dunkan, dhe ajo është më e fortë,e pamëshirshme, dhe mëambicioz se burri i saj. Ajo duket plotësisht i vetëdijshëm për këtë dhe e dise ajo do të duhet të shtyjëMakbethit në kryerjen e vrasjes. Në një moment, ajo dëshiron që ajo tëmos ishte një grua në mënyrë që ajo mund të bëjë atë veten. Kjo temë i marrëdhënies mes gjinisë dhefuqisë është çelësi për karakterin e zonjes Makbeth : burri i saj nënkupton se ajo është njëshpirt mashkullor qe banon ne trupin e femrës, e cila duket se për tëlidhur mashkulloritetin në ambicie dhe dhunës. Shekspiri, megjithatë, duket sikur për të përdoruratë, dhe shtrigat, për të goditur idenë se Makbethi "temperament i patrembur do përbërje / Asgjë,por meshkuj" Këto gra dinake përdorin metodat e femrave për arritjen e pushtetit që është,manipulimi-për të përkrahur ambiciet e tyre gjoja meshkuj. Femrat, qe luajne nënkupton, mund tëjetë aq ambicioz dhe mizor si burrat, ende pengesa sociale u mohojne atyre mjetet për të ndjekurkëto ambicie të tyre.• Tre ShtrigatGjatë gjithë pjeses, edhe shtrigat-të referuara si "motrat të pazakontë" nga shumë personazhe-fshihen simendime të errëta dhe tundimit pandërgjegjshme për të ndaj te keqes. Pjesërisht, atoshkaktojnë dëm qe buron nga fuqitë e tyre mbinatyrore, por kryesisht kjo është rezultat i tëkuptuarit e tyre të dobësive tëtyre specifike bashkëbiseduesit shtesa që ataluajnë me ambicie e Makbethit.• Mbreti Duncan - Mbreti i mirë i Skocisë cilit i Makbethi, në ambicien e tij për kurorën, evret. Duncan ështëmodeli i një sundimtari virtuoz, mirëdashës, dhe largpamës. Vdekja etij simbolizon shkatërrimin e një urdhri në Skoci që mund të rivendosur vetëm kur gjaku i tijDuncan, në personalitetin e Malkolmit, te marre fronin.• Bankua- Trim,pergjithesisht fisnik fëmijët e të cilit, sipas profecisë së shtrigave, do tëtrashëgojnë froninskocez. Ashtu si Makbethit, Bankua mendon te mendimet ambicioze, por ai nukpërkthehet ato mendimenë veprim. Në një kuptim, karakteri Banquo të qëndron sinjë qortim ndaj Makbethit, pasi ai përfaqësonrrugën e Makbethit nuk zgjodhi për të marrë: njërrugë në të cilën ambicja nuk duhet të çojnë në tradhëtidhe vrasje. Në mënyrë tëpërshtatshme, atëherë, ajo është fantazmë-dhe Bankua nuk u be bashkeautor i vrasjes se mbretitDukan. Përveç kësaj për personifikuar fajin Makbethittë për vrasjene Banquo, fantazmëgjithashtu kujton Makbethit se ai nuk imiton reagimin e etij ndaj profecisë së shtrigave.
• Tema & Mesazhi• Ne vepren e shquar te W.Shakespeare “Makbethi”, ne fakt nukmund te vecohet nje mesazh qe i cili te permbledh te gjithe vepren.Ketu dalin disa te tille per shembull : “Asnjehere mos u besoprofetsive te cilat mendojne se parashikojne fatin, ai vjen vetepavarsisht nga ajo qe ju beni”, ose kjo: “Duke pasur shumeambicie mund te humbasim kursin e veprimit” etj…• Por si ne cdo tekst tjeter dramatik, ketu mesazhi nuk eshte imbyllur por eshte i hapur pre reflektime dhe debate nga lexuesit.• Une mendoj se Ambicia per te arritur dicka qe eshte me“lart” nesh dhe qe shpesh here here eshte e pamundur, ben qe nete dalim nga vetvetja dhe te kontrollohemi nga dikush tjeter, dukeu vendosur nje hap para fatit.
• • Jul Cezari është tragjedia e parë e Shekspirit nga tri tragjeditë me temë ngahistoria romake. Ashtu si "Antoni dhe Kleopatra" dhe "Karioliani", "Jul Cezari"është një dramatizimi i ngjarjeve të vërteta. Shekspiri shkruan për Cezarin, Brutindhe Mark Antonin duke u mbështetur mbi Lives të historianit të lashtë, Plutarkut,si burimi kryesor i subjektit të tragjedisë dhe karaktereve. Jul Cezari ështëgjithashtu një tragjedi, por pavarësisht nga titulli, karakteri tragjik i pjesës ështëBruti, romaku fisnik, vendimi i të cilit për të marrë pjesë në komplot për hir tëlirisë, e çon atë në një konflikt personal dhe vendin e tij në një luftë civile.Studiuesit e letërsisë kanë debatuar për shekuj me radhë në lidhje me çështjen secili është në të vërtetë protagonisti i kësaj tragjedie. Përgjigjia thjesht esipërfaqshme do të ishte Jul Cezari. Në fund të fundit, tragjedia ka emrin e tij dhengjarjet e tragjedisë lidhen të gjitha me të. Sidoqoftë, Cezari shfaqet vetëm në triskena (katër nëse përfshihet edhe fantazma), duke e bërë kështu të pamundurzgjedhjen e protagonistit që supozohet të jetë karakteri kryesor. Ndërkohë, Bruti qëshfaqet shumë më shpesh se Cezari (dhe në fakt shkon deri në skenëpërfundimtare) nuk është karakteri kryesor i tragjedisë dhe është listuar në emrat evetave jo vetëm pas Cezarit, por pas gjithë triumviratit dhe disa senatorëve, të cilëtmezi shfaqen në tragjedi. Përcaktimi i protagonistit është një nga shumë çështjettërheqëse që paraqet tragjedia.Jul Cezari
• ROMEO DHE ZHULJETA• Romeo dhe zhulijeta eshte nje nga veprat e Shekspirit qe shquhetme nje origjinalitet te rralle ku si force kryesore dhe frymezimshkrimtari mer nje dashuri te madhe, nje dashuri qe nuk njehkufi, dashuri qe edhe vdekja nuk mund ta ndaloje sepse shpirtatqedo jene do te jen ata qe do I perkasin njeritjetrit pa marparasysh gjithqka dhe cdogjeje.Keto karakteristika mjaft mir Iverejm gjat leximit te vepres dhe thjesht mahnitemi me menyrenperfekte qe shkrimtari ka paraqitur ato dhe thjesht ne shum casteaq shum thellohemi ne veper sa qe personat na duken aq reale dhengjarjet aq te njohura sepse stili dhe menyra e veprimit teshkrimtarit eshte e jashtzakonshme dhe shum mahnitese.
• • “Romeo dhe Zhulieta” Për herë të parë në një tekst dramatik paraqiten personazheplotësisht të individualizuara dhe të gjalla, në zhvillim shpirtëror fizik. Kjo është njëdramë me një përmbajtje të theksuar lirike. Subjekti i veprës është shumë i thjeshtë dhenë qendër të tij vendoset dashuria e dy të rinjve, të cilët iu takojnë familjeve Kapulet eMontag që janë në hasmëri me njëra tjetrën. Për shkak të këtij dashuria e tyre pengohetdhe ndalohet. Por është dashuria forca kryesore lëvizëse e intrigës dhe pasioni kryesorqë i ndërlidh ndjenjat. Skenat kur dialogojnë dy të dashuruarit janë shprehje tëfuqishme dashurie, me pasazhe të mrekullueshme lirike, të cilat e bëjnë Romeon eZhulietën të thuhet se është himni më i madh kushtuar dashurisë rinore. Vdekjen e tyrenë fund të tragjedisë është një kambanë e zishme kundër botës së mykur mesjetare dhealarm për mbrojtjen e dashurisë, si forcë jetëdhënëse.Romeo Djali dhe trashëgimtari i zotit Montague dhe zonjes Montague. Një djalë i rirreth te gjashtëmbëdhjetave, Romeo është i bukur, inteligjent, dhe të ndjeshme. Edhepse impulsiv dhe i papjekur, idealizmi i tij dhe pasioni e bëjne atë një karakterjashtëzakonisht te pëlqyeshëm. Ai jeton në mes të një grindje të dhunshme mes familjessë tij dhe Capulets, por ai nuk është aspak i interesuar në dhunë. Interesi i tij i vetëmështë dashuria dhe ai shkon në ekstrem për të provuar seriozitetin e ndjenjat e tij. Aimartohet fshehurazi meJulieten, e bija e armikut më të keq të atit Juliet Bija e Capuletdhe zonjes Capulet. Një vajze trembëdhjetëvjeçare, Juliet fillon të luajë si një fëmijënaiv e cili ka menduar pak rreth dashurisë dhe martesës, por ajo rritet shpejt pas rëniesnë dashuri me Romeon, i biri i armikut të madh të familjes së saj.

Ese filozofike "Jeta"

Ese filozofike "Jeta"

Jeta … Nje fjale e cila permban kaq ndjenja por mbizoteron egoizmi. Egoizem si mund ta perkufizojme me nje term kete fjale e cila permban shume. Por te tille mund te quajme kohen e cila kalon pa pritur askend e duke menduar vetem per veten e saj, por koha eshte jeta. Hidh nje shikim rrotull e sheh shume gjera por thelle brenda vetes nuk e kupton pse ekzistojme e bashke me ate qe sheh dhe ti vete nuk e ke kuptuar se cila eshte arsyeja pse eksistojme e ne ate cast kupton se sekondat, minutat, ditet, javet, muajt e vitet kane ikur pa te lajmeruar e ne cast kupton qe ashtu sic koha kishte kaluar ashtu do te kalonte perseri e casti I fundit kur ti e mendon kete eshte ne castet e fundit te jetes, e ti vdes pa e kuptuar si kaloi koha e ti ike nga ajo bote pa shijuar kohen e cila duket se te tradhetoi e te lodhi. 

E kur perseri mendon per te shkuaren shume gjera do te doje te ndryshoje, por sa keq qe koha nuk te jep mundesine te kthehesh ne te shkuaren e larget e cila duket sikur te ishte dje. E perseri sheh rrotull e kerkon ndonje gje qe nuk ka ndryshuar, por jo sepse dhe ajri ka ndryshuar, dhe qielli ka levizur edhe dielli nuk te pershendet me

Ese argumentuese/ shpjeguese: Shkronja dhe fjala në art

" Të gjitha shkrimet e tanishme kanë një karakter mbylles te cilat gjinden jashtë gjuhes së folur . Shkrim nuk është aspak një mjet komunikimi , ai nuk është një kanal i hapur përmes të cilit kalojnë vetëm qellime gjuhësore . Tërë nje çrregullim rrjedhë përmes fjalës , dhe i jep lëvizje gllabëritese që mban gjendjen e pezullimit të përjetshëm. Në të kundërt , të shkruarit është një gjuhë e materializuar që jeton në veten e tij dhe nuk ka aspak detyren t'ia besojë kohëzgjatjen e vet një vazhdimësie të lëvizëshme të përafersishme, por përkundrazi për të imponuar, nga njësia dhe hija e shenjave të tij , imazhi i një fjalë të ndërtuar para se të jetë shpikur . " Roland Barthes 

Që nga ditët e parahistorisë gjuha ka kaluar një rrugë të gjatë parlelisht me njerëzimin . Ngjarjet që ne i njohim ( falë historisë ) janë ruajtur me anë të gjuhës . Por për të folur për gjuhën unë së pari duhet të flasë për shenjat e para që shërbyen si mjet për t’a shkruar atë . Gjuha është shkruar për herë të parë me anë të imazheve tani shtatë mijë vjet midis lumit Tiger dhe Eufrat me shkrim/shenja sumeriane - Akadiane . Qytetërimet e lashta kanë lënë gjurmë të historive të tyre me anë të ilustrimeve të thjeshta “mnemotechnique”, më vonë, te ashtequajtura në formë pyke . Fenikasët ( Phoenicians) ishin të parët qe zbuluan shenjat alfabetik që përbënin njëzet e dy bashkëtingëllore .

Pershkrim i nje tabloje - Ese

Shiko sa bukur ! Nje vajze me fustanin te bardhe te gjate deri ne fund te kembeve ; me floket e zeza dhe te gjata deri ne mes ; me syte qe shkelqejne ;dhe me buzet si katrore ,qe dicka duan te rrefejne .
Syte sec kan nje shikim te fiksuar drejte ne perendim , duken si te perlotur ! Po ,po , ashtu jane , duket sikur po qan! Po pse ?Valle c’kane?
Po ai kush eshte ? Po iken ngadal ;me kemishen e zberthyer ; me xhinkset e palosura deri ne gju ;dhe me koken e ulur qe shikon hapat qe bejne kembet e zbathura ! Kemishen ja mer era dhe

Ese: Si e perfytyroj une te ardhmen time?

Sa shpejt qe iken jeta ! Ajo hap krahet e saj te brishte dhe merr fluturimin e larget per te na cuar ne horizonte te panjohura per ne. Momentet zgjazin kaq pak sa nganjehere me duket se lumturia te rreshqet nga duart pa e kuptuar aspak dhe nga femjieria jeta mbetet vec nje kujtim i embel dhe i ngrohte qe te ngjadh shume nostalgji.Koha ecen edhe pse ne nga njehere nuk duam. 


Shpirti na kerkon qe perhere te mbetemi femije te ngelimi te vegjel e te pafajshem te vrapojme mes luleve duke qeshur e kenduar te kapur per dore . Por gjerat ndryshojne befasisht dhe ne te gjithe bashke me to.Troket ne dere ai cast kur bota merr te tjera ngjyra gjithcka na duket me e madhe ,e tashme jemi rritur. Ne zemren e brishte ndizet nje drite e re e forte e shkelqyer e na duket se jeta vec ne na pret , ta ndjekim ta pushtojm fort ne krahe , ti flasim cdo deshire cdo enderr ti japim te ardhemn tone . Sa plane sa mendime e ide na vlejne ne shpirte qe duanm te shperthejne , te lulezoje , te tregojme q e jemi ketu se e duam boten , i duam edhe njerzit . 

E ardhmja na duket kaq magjike e mistershme sa mezi presim te zgjasim duart e ta perkellelim ta bejm tonen te jetojme cdo cast te saje me pasion e entuziasem ,te ndjejme lumturine por edhe lotet. Cdo dite zgjohemi me nje enderr te re , cdo mengjes nje tjeter ylber duam te kapercejme ,kurre nuk ngopemi ,se per ne gjerat jane kaq te bukura krejt te verteta. Ajo qe gjithmon kam dashur te bej ne jete eshte te jem nje mjeke per femijet . Asgje nuk ka per mua me te rendesishem se sa te gjendem mes femijeve qe kan fatin e keq te vuajne aq shume. Eshte kaq e bukur te ndihmosh krijesa aq te vogla e te embla , t'iu falesh nje buzqeshje t'iu dhurosh nje shprese per nje te ardhme qe gjithcka te jete me e mrekullushme.

 Secili nga ne ne kete bote e do pak ngrohtesi dhe do ishte kaq e vecant te mund t'ia dhuroja dikujt aq me shume vogelusheve fate keq. Sikur te mos ishin endrrat e te vegjelve vetem trishtim do te ndje hej kudo se iluzionet tona e mbajne shpresen te gjalle bejne qe nje diell i dyte te shkelqeje fort mbi njerzine . Jeta do ishte krejt fantastike sikur te jetohej me endrrat e brishta te nje femije.

Ese: “Njerezimi behet nje mase e perhime ,pa trajte dhe anonime kur heq dore nga ligji qe jep trajta”

Bota ne te cilen jetojme, shoqeria njerezore e se ciles jemi pjese gjate gjithe kohes se ekzistences se saj ka krijuar rregullatoret e vet per te mbijetuar. Pjese e ketyre rregullatoreve jane kodet ligjore, ato morale, pse jo edhe feja. Me ane te ketyre shoqeria njerezore kufizohet; jo ne nje konotacion negativ, por kufizohet ne te kryeren e gjerave jo njerezore. Por cfare do te ndodhte nese kete shoqeri ne do ta linim ne liri te plote, pa ligje, fe apo moral? A do te vazhdonte te ekzistonte ende apo do te ishte shfarosur? Ne nje shoqeri krejtesisht te lire, pa kufi ligjore dhe morale do te mbreteronte kaosi. Asgje e mire nuk krijohet kur nuk ka rregulla. Njerezit do te vrisnin njeri tjetrin pa arsye dhe askush nuk do ta ndalonte. Ndoshta dhe fenomene me te erreta si kanibalizmi, perdhunime etj. Imagjinojeni vete: te mund te kishit ne dore gjithcka dhe te mos kuptoje cfare eshte e mire dhe cfare e gabuar. Kjo shoqeri do te ishte e destinuar te zhdukej ne nje hark kohor shume te shkurter. Kur hedhim nje sy nga mbreteria e kafsheve shohim qe sado kaotike mund te duket ne pamje te pare, ajo realisht funksionon mjaft mire. Kafshet e njohin moralin dhe e respektojne. Kur ne ushqejme nje qen, ai vjen dhe na lepin doren; shenje mirenjohjeje nga ana e tij ndersa kur i gjuajme me gur ai na sulmon. Kjo tregon qe qeni e kupton se cfare eshte e mire dhe cfare e keqe, pra dhe kafshet kane rregullatoret e tyre. Me lindjen e njeriut si qënie e arsyeshme, “homo sapiens”, fillon edhe organizimi i shoqërisë njerëzore. Thënia e Aristotelit se njeriu është “kafshë politike” shpreh qartë prirjen e njerëzve për të jetuar së bashku me njerëz të tjerë. Kjo prirje, të cilën Aristoteli, e cilësonte

ESE: Shqiptaret kombi me i vjeter I Ballkanit

Shqiptaret e lashte nenkuptojme Iliro-Pellasget ne kuptimin e
trashegimise se emrit etnik pasi emri i Ilireve dhe Ilirise ishte i
njohur ne perjudhen historike, ato si etni ekzistonin me parpara, sepse
sipas studimeve gejnalogjike mbartesit e genit  te pare "I"   Dinarik ne
Europe, kane qene  populli paleolitike i pare 40.000-35.000 vjeçare i
cili krijoj  racen qe quhet "raca Adriatike" ose Dinarike.

Plejada te tera perfaqesuesish te shkences kane dhene ndihmese te frytshme per

ndricimin e problemeve themelore te pellazgologjise ne kuadrin e kulturave

mesdhetare.

Hans E. Tunman (1746-1778) i pari studiues, që ju kushtohet pellazgëve
në kohën moderne, i njeh ata si popull autokton para helen në rajonin e
Egjeut, dhe shqiptarët pasardhës të tyre. Nënvizon se: “Pellazgët janë
stërgjyshët e lashtë të maqedonasve, epirotëve dhe shqiptarëve dhe për
rrjedhim edhe gjuha shqipe rrjedh nga ajo pellazge”.

Gjeografi francez Konrad Maltebrun (1755-1826) shkruan se gjuha shqipe
ka karakter pellazgjik, sepse sipas Herodotit emrat e shumë perëndive
vijnë nga gjuha pellazge.

Robert d’Angely (1893-1966) studiues francez, që gjuhën pellazge e lidh
me shqipen, epikat e Homerit fillimisht janë shkruar në gjuhën
pellazge, më pas u transkriptuan në gjuhën helene

Gjurmët e para materiale dhe më të vjetra të ekzistimit të jetës në këto
troje, janë zbuluar në fshatin XARRË ( afër Sarandës) . Këto janë:
vegla pune, armë, stoli, enë nga dheu etj. Prejardhja e tyre daton që
nga koha e paleolitit të lartë, që vazhdon afërsisht 40.000 – 6.000 vjet
para e.s.

Ne krahinen e dardanise (Kosova e sotme) kohët e fundit janë vënë re
pesëdhjetë mbishkrime “zeusiane”, tashmë të botuara, shfaqje të tjera të
panumërta të trashëgimisë kulturore dhe të teogonisë pellazgjike. Duke
mbajtur parasysh lashtësinë dhe vazhdimësinë kaq të qartë e të
pandërprerë, studiuesi i shquar i mesjetës, Alen Dyseljë, ka thënë më
1981: “Historia na mëson se lidhur me Kosovën, serbët janë pushtues të
ardhur mjaft vonë”..

.

Kombi shqiptar eshtë një nga më të vjetërit në Ballkan e në botë. Kjo
për arësye se ky komb eshte identifikuar më herët si ilirë, ku këta të
fundit kane një prejardhje ose nje rrenje te vjeter pellazge. Pellazget
konsiderohen si  ajo popullsi  që ka hedhur rrenjet ne qytetërimin
mesdhetar , që me vone do të ndahej  në qytetërimet greke, romake, ilire
etj. Pra themi se popullsia parahelene e Greqisë  dhe disa popullsi te
tjera  ishin pellazge .Shqiptaret   jane sterniperit me autentike te
pellazgeve, dardaneve dhe te ilirëve të vjetër .

Edhe pas shume peripecive historike, lufterave, pushtimeve etj,
pellazget – iliro –shqiptaret e ruajten me mijera vjet te papërlyer
genin e vet me bukuri të virtyteshme.

Dëshmitë të kesaj përcjellje vlerash jemi të gjithë ne sot. Shpalosja me
e madhe e ketyre vlerave ishte festimi madheshtor i 100 vjetorit të
shpalljes se pavaresise, gjatë të cilit edhe njëherë treguam se
qëndrojme denjesisht përkrah kombeve të tjerë të botës.

Se pellazgët dhe ilirët e kanë një prejardhje të lashtë në këto troje
dhe se ne jemi pasardhës të denjë të këtyre civilizimeve, flasin shumë
studime jo vetëm të studiuesve shqiptarë, por numri më i madh i tyre
është nga ata të huajt. Në baze te shkencës së mirëfilltë, teoria tanimë
e dëshmuar e prejardhjes së shqiptarëve të sotëm nga pellazgët dhe
ilirët e lashtë, askund nuk kontestohet.

//REF